Bir arkadaşın “TEFAS’tan fon aldım” dediğinde neyin kastedildiğini merak ettiysen doğru yerdesin. TEFAS nedir sorusunun kısa cevabı: Türkiye’deki yatırım fonlarını tek bir pazar yerinde toplayan, bankan hangisi olursa olsun neredeyse her fonu almanı sağlayan elektronik platform. Bu rehberde TEFAS’ın nasıl çalıştığını, TEFAS’tan fon nasıl alınır adım adım, 13:30 kuralını, valör sürelerini, fon türlerini ve vergiyi tek yerde topladık.
TEFAS Nedir?
TEFAS, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu’nun kısaltmasıdır. Borsa İstanbul grubundaki Takasbank tarafından işletilir; platformdaki fonlar Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimindedir.
TEFAS’tan önce bir fonu almak için genellikle o fonu kuran portföy şirketinin bağlı olduğu bankada hesabın olması gerekirdi. TEFAS bu duvarı kaldırdı: bugün X bankasının mobil uygulamasından Y portföy şirketinin fonunu alabilirsin. Platform aynı zamanda tefas.gov.tr adresinde tüm fonların fiyatını, getirisini, büyüklüğünü ve yatırımcı sayısını ücretsiz yayımlayan bir karşılaştırma ekranıdır.
Önemli bir ayrım: TEFAS bir yatırım fonu değildir, fon da üretmez. Fonu portföy yönetim şirketleri kurar ve yönetir; TEFAS sadece alım-satımın aracısıdır. Fonun ne olduğunu ve nasıl seçileceğini yatırım fonu nedir, nasıl seçilir yazımızda ayrıntılı anlattık.
TEFAS Nasıl Çalışır? İleri Fiyatlama Mantığı
Hisse senedinde ekranda gördüğün fiyattan anında alırsın. Fonlarda durum farklıdır: fonlar ileri fiyatlama ile işlem görür. Yani talimat verdiğin anda hangi fiyattan alacağını bilmezsin; fonun portföyü gün sonunda değerlenir, yeni fiyat hesaplanır ve talimatın o fiyatla gerçekleşir.
Bu yüzden fon işlemlerinde iki kavramı bilmek şart:
- Talimat (kesim) saati: Uygulamada çoğu fon için son saat 13:30’dur. Bu saatten önce verilen talimat o günün işlem sırasına girer; sonra verilen talimat bir sonraki iş günü verilmiş sayılır.
- Valör: Paranın fona dönüşmesi (alım) ya da fon satışının hesabına nakit olarak geçmesi (satım) için gereken iş günü sayısı. T işlem günüdür; T+2, “iki iş günü sonra” demektir.
Hafta sonu ve resmî tatiller iş günü sayılmaz. Cuma 14:00’te verdiğin bir satış talimatı pazartesi verilmiş gibi işlenir; valör de oradan saymaya başlar.
TEFAS’tan Fon Nasıl Alınır? Adım Adım
- Yatırım hesabı aç. Çalıştığın bankanın mobil uygulamasında genellikle “Yatırım” ya da “Fonlar” menüsü vardır; aracı kurumda ise hesap açılışı birkaç dakikada uzaktan tamamlanır. Hesap açarken bir “yerindelik/uygunluk testi” doldurursun; bu test risk profilini belirler.
- TL’yi yatırım hesabına aktar. Vadesiz hesabındaki para çoğu bankada otomatik kullanılabilir; aracı kurumda ise önce para transferi yapman gerekir.
- Fonu tefas.gov.tr’de araştır. “Fon Karşılaştırma” ekranında fon türüne, getiri dönemine ve büyüklüğe göre filtreleme yap. Her fonun üç harfli kodu vardır; bu kodu not et.
- Yatırımcı bilgi formunu oku. Fonun stratejisi, risk değeri (1-7), yönetim ücreti, işlem saati ve valörleri bu formda yazar. Özellikle satış valörüne bak — paraya ne zaman ulaşabileceğini o belirler.
- Uygulamada “TEFAS fonları” menüsüne gir ve kodu arat. Bazı bankalar kendi grubunun fonlarını ayrı menüde, diğer şirketlerinkini “TEFAS” başlığı altında listeler.
- Tutar ya da adet gir. Alımda genellikle TL tutar girersin; fiyat henüz belli olmadığı için banka bir miktar bloke koyar, fiyat açıklanınca kesin adet hesabına geçer.
- 13:30’dan önce onayla ve takip et. Talimat gerçekleştiğinde fon “Portföyüm” ekranında görünür. Satışta aynı menüden “sat” seçip adet ya da tutar girersin; para valör sonunda hesabına geçer.
İpucu: Acil ihtiyaç duyabileceğin parayı T+3 ya da daha uzun valörlü bir fona koyma. Önce acil durum fonunu kısa valörlü bir araçta tut, sonra uzun vadeli fonlara geç.
TEFAS Fon Türleri: Karşılaştırma Tablosu
TEFAS’ta yüzlerce fon var ama hepsi birkaç ana türün altında toplanır. Valör süreleri fona göre değişir; aşağıdaki değerler piyasadaki genel uygulamadır, kesin bilgi her fonun kendi formundadır.
| Fon türü | Ne alır? | Risk (genel) | Tipik satış valörü | Stopaj (9.7.2025 sonrası alım) |
|---|---|---|---|---|
| Para piyasası fonu | Kısa vadeli mevduat, repo, bono | Düşük | T+0 / T+1 | %17,5 |
| Borçlanma araçları fonu | Devlet ve özel sektör tahvilleri | Düşük-orta | T+1 | %17,5 |
| Hisse senedi (yoğun) fonu | BIST hisseleri | Yüksek | T+2 | %0 |
| Kıymetli maden fonu | Altın, gümüş | Orta-yüksek | T+1 / T+2 | %17,5 |
| Değişken / karma fon | Hisse + tahvil + döviz karışık | Orta | T+1 / T+2 | %17,5 |
| Yabancı / eurobond / döviz fonu | Yurt dışı hisse, eurobond | Orta-yüksek | T+3 ve üzeri | %17,5 |
| Katılım fonu | Faizsiz araçlar (kira sertifikası vb.) | Değişken | T+1 / T+2 | Türüne göre |
| Fon sepeti fonu | Başka fonlar | Değişken | T+2 / T+4 | Türüne göre |
Stopaj oranları ve dayanakları için stopaj nedir, 2026 stopaj oranları yazımıza bakabilirsin. Kritik nokta: oranı satış tarihi değil, fonu aldığın tarih belirler ve kesinti yalnızca kazanç üzerinden yapılır.
Serbest fonlar da TEFAS’ta listelenebilir, ancak çoğu yalnızca nitelikli yatırımcıya açıktır; uygulaman bu fonları sana göstermeyebilir.
Fon Getirileri Nasıl Okunur?
“Fon getirileri” ekranı TEFAS’ın en çok bakılan bölümüdür ama en çok yanlış okunan da odur. Dikkat etmen gerekenler:
- Getiriler geçmiştir. TEFAS 1 ay, 3 ay, 6 ay, yılbaşından bugüne, 1 yıl, 3 yıl ve 5 yıl gibi dönemler için getirileri gösterir. Geçen yılın birincisi bu yıl sonuncu olabilir.
- Enflasyonla kıyasla. Yıllık %40 getiri, aynı dönemde enflasyon %33 ise reel olarak çok daha mütevazı bir kazançtır. Enflasyon hesaplama aracıyla reel getiriyi kendin bulabilirsin.
- Doğru şeyle kıyasla. Hisse fonunu BIST 100’le, altın fonunu gram altınla karşılaştır. Endeksin ve gram altının yıllara göre getirisini BIST getiri ve altın getiri sayfalarımızda görebilirsin.
- Getiriler giderler düşülmüş hâldedir ama stopaj düşülmemiştir. Ekrandaki oran net fon fiyatı değişimidir; sen satınca kazancından stopaj kesilebilir.
- Fon büyüklüğü ve yatırımcı sayısı likidite ve kalıcılık hakkında fikir verir; çok küçük ve yeni fonlarda kısa dönem getirisi yanıltıcı olabilir.
Düşük riskli tarafta para piyasası fonunu mevduatla kıyaslamak istersen para piyasası fonu mu mevduat mı yazımız ve mevduat faizi hesaplama aracımız net getiriyi yan yana görmeni sağlar.
TEFAS’ta Maliyetler: Komisyon ve Yönetim Ücreti
Çoğu banka ve aracı kurum TEFAS fon alım-satımında ayrı bir işlem komisyonu almaz. Asıl maliyet görünmez olanıdır:
- Yönetim ücreti: Portföy şirketinin yıllık ücreti; fon fiyatından her gün küçük parçalar hâlinde düşülür.
- Toplam gider oranı: Yönetim ücretine saklama, denetim ve işlem giderleri eklenmiş hâli. SPK, fon türlerine göre üst sınırlar belirler.
- Erken çıkış komisyonu: Bazı fonlar belli bir süreden önce satışta ek kesinti uygular; bu da formda yazar.
Yıllık %1’lik bir gider farkı kısa vadede küçük görünse de bileşik etkiyle uzun vadede ciddi bir tutara ulaşır.
Sık Yapılan Hatalar
- 13:30’u kaçırıp “bugünün fiyatından aldım” sanmak.
- Satış valörünü kontrol etmeden ihtiyaç duyulacak parayı uzun valörlü fona koymak.
- Sadece son 1 ayın en yüksek getirisine bakıp fon seçmek.
- Aynı stratejideki dört-beş fonu alıp çeşitlendirdiğini düşünmek.
- BES fonlarıyla TEFAS fonlarını karıştırmak: BES fonları ayrı bir sistemde (BEFAS) ve emeklilik sözleşmesi içinde işlem görür. Ayrıntı için BES mantıklı mı yazımıza bakabilirsin.
Özet
- TEFAS, Takasbank’ın işlettiği ortak fon pazarıdır; herhangi bir banka ya da aracı kurumdan neredeyse tüm SPK onaylı fonları almanı sağlar.
- Fonlar ileri fiyatla işlem görür: çoğu fonda 13:30 sonrası talimat ertesi iş gününe kayar, para ise fon türüne göre T+0’dan T+3’e kadar sürede hesabına geçer.
- Fon seçmeden önce yatırımcı bilgi formundaki risk değeri, gider oranı ve valöre bak; getirileri enflasyon ve doğru karşılaştırma ölçütüyle oku.
- Hisse senedi yoğun fonlarda stopaj %0, 9 Temmuz 2025 sonrası alınan diğer fonların çoğunda %17,5’tir.
Yasal not: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir. Belirli bir fonu önermez. İşlem saati, valör ve vergi kuralları fona ve mevzuat değişikliklerine göre farklılaşabilir; karar vermeden önce fonun izahnamesini ve yatırımcı bilgi formunu inceleyin, gerekirse lisanslı bir yatırım danışmanına başvurun.
Sıkça Sorulan Sorular
TEFAS nedir?
TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), Takasbank tarafından işletilen ve SPK denetimindeki yatırım fonlarının bankalar ile aracı kurumlar arasında alınıp satılmasını sağlayan ortak platformdur. Bu sayede hesabın hangi kurumda olursa olsun başka bir portföy şirketinin fonunu alabilirsin.
TEFAS'tan fon almak için ne gerekir?
Bir bankada ya da aracı kurumda yatırım hesabı ve TL bakiye yeterlidir. Mobil uygulamada 'TEFAS fonları' menüsünden üç harfli fon kodunu aratıp tutar ya da adet girerek alım talimatı verirsin.
TEFAS'ta fon alım saati kaçta biter?
Uygulamada çoğu fon için son talimat saati 13:30'dur. Bu saatten sonra verilen talimat bir sonraki iş günü verilmiş sayılır. Bazı fonların saati farklı olabilir; fonun yatırımcı bilgi formuna bakmak gerekir.
Fon aldığımda param ne zaman fona dönüşür, satınca ne zaman hesaba geçer?
Fonlar ileri fiyatla işlem görür: talimat anında fiyat bilinmez. Para piyasası fonlarında alım ve satım genellikle aynı gün ya da ertesi gün sonuçlanırken hisse senedi fonlarında satış tutarı genellikle T+2, yabancı ve döviz fonlarında T+3 veya daha uzun sürede hesaba geçer.
TEFAS'ta fon alırken komisyon ödenir mi?
Çoğu banka ve aracı kurum TEFAS fon alım-satımında ayrı komisyon almaz. Asıl maliyet fonun yıllık yönetim ücreti ve diğer giderleridir; bunlar fon fiyatına günlük olarak yansır ve toplam gider oranı olarak açıklanır.
